Strona Główna BIP Strona Główna
Historia WKU w Jaśle
 

Historia Wojskowej Komendy w Jaśle
Dawniej i dziś...



W okresie międzywojennym w Jaśle funkcjonowała Powiatowa Komenda Uzupełnień obejmująca swoim zasięgiem działania powiaty: jasielski i gorlicki.

Po wyzwoleniu Jasła w dniu 16 stycznia 1945r. do zniszczonego pożogą wojenną miasta zaczęli wracać jego mieszkańcy, na zgliszczach pozostałych po niemieckim okupancie powstają nowe organy władzy państwowej.

W dniu 25 stycznia 1945r. przybyła do Jasła grupa oficerów, której celem było sformowanie Rejonowej Komendy Uzupełnień. Wobec ogromnego zniszczenia zabudowy miasta i braku możliwości znalezienia odpowiedniego budynku na jego siedzibę w dniu 01 lutego 1945r. została utworzona Rejonowa Komenda Uzupełnień Jasło z siedzibą w Gorlicach przy ul. Kraszewskiego 2. Na stanowisko Komendanta został wyznaczony kpt. Jan STANISZ.

Głównym zadaniem komendy w tym okresie było założenie ewidencji wojskowej.

Na podstawie rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 184 z dnia 07 grudnia 1948r. Rejonowa Komenda Uzupełnień w Jaśle przeprowadziła w latach 1949-1950, poprzez utworzenie trzech Komisji Rejestracyjnych, ogólną rejestrację mężczyzn z roczników 1905-1926 z terenów obejmujących powiat gorlicki i jasielski, połączoną z przeglądem lekarskim. Do realizacji tego zadania, z uwagi na zbyt mały stan osobowy RKU, przydzieleni zostali dodatkowo oficerowie z jednostek liniowych oraz szeregowi rezerwy z administrowanych powiatów. W wyniku przeprowadzonej rejestracji założono dokumenty ewidencyjne, przeniesiono do rezerwy osoby podlegające powszechnemu obowiązkowi służby wojskowej oraz wydano im wojskowe dokumenty osobiste. Po zakończeniu rejestracji przystąpiono do zakładania skorowidzów kart ewidencyjnych i do utworzenia kartoteki ewidencyjnej – od tej pory RKU posiadała dokładną i aktualną ewidencję osób podlegających powszechnemu obowiązkowi wojskowemu.

Dalsze działania RKU w kolejnych latach polegały na przeprowadzaniu poboru, werbunku do szkół oficerskich oraz uzupełnianiu Sił Zbrojnych.

W sierpniu 1951r. w wyniku starań władz administracyjnych, na postawie rozkazu Dowództwa V Okręgu Wojskowego w Krakowie, zmieniono nazwę Rejonowej Komendy Uzupełnień w Jaśle na Wojskową Komendę Rejonową w Jaśle i przeniesiono jej siedzibęz Gorlic do Jasła na ul. Kościuszki 32.Głównym atutem w sprawie przeniesienia siedziby komendy do Jasła było lepsze połączenie komunikacyjne.

W wyniku przeprowadzonej w 1955r. redukcji Sił Zbrojnych zmniejszono stan osobowy Wojskowej Komendy Rejonowej w Jaśle o dwóch podoficerów.

W roku 1956 dokonano drugiej redukcji w Siłach Zbrojnych. W ramach niej Rejonowa Komenda Uzupełnień została zaszeregowana do IX kategorii, co oznaczało zmniejszenie obsady etatowej niemal o połowę – do 6 oficerów, 3 podoficerów oraz 7 pracowników cywilnych.

W czerwcu 1957r. przeprowadzona została kolejna, trzecia redukcja Sił Zbrojnych i reorganizacja WKR Jasło – w miejsce niektórych stanowisk wojskowych wprowadzone zostały stanowiska cywilne.

Nowym zadaniem dla WKR w roku 1959 było rozpoczęcie wydawania kart mobilizacyjnych, po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej. Wydawanie kart mobilizacyjnych połączone było z akcją wyjaśniającą rezerwistom celu i konieczności wejścia w życie przepisów w tej sprawie.

Z okazji XV-lecia komendy w dniu 01 lutego 1960r. w siedzibie Powiatowej Rady Narodowej w Jaśle zorganizowano okolicznościowe spotkanie z udziałem władz administracyjnych dwóch powiatów oraz wszystkich byłych żołnierzy i pracowników Rejonowej Komendy Uzupełnień.

Z dniem 15.02.1962r. została przeprowadzona zmiana etatów. Część oficerów otrzymała wyższe uposażenie, zwiększyła się również liczba pracowników cywilnych. Nowy etat przewidywał również środek lokomocji – motocykl z wózkiem „M-72”, który znacznie ułatwił wykonywanie obowiązków służbowych w terenie Wojskowa Komenda Rejonowa realizowała zadania w zakresie: werbunku kandydatów do szkół oficerskich, akademii wojskowych, podoficerskiej szkoły zawodowej, wojsk powietrzno-desantowych oraz na kursy kierowców zawodowych, przeprowadzenie poboru głównego i dodatkowego, przeprowadzenie uzupełnienia jednostek wojskowych poborowymi, szeregowymi rezerwy, podoficerami i oficerami rezerwy, utrzymywanie w stałej aktualności ewidencji posiadanych zasobów.

W roku 1963 Wojskowa Komenda Rejonowa w Jaśle zajęła I miejsce w działalności służbowej w Warszawskim Okręgu Wojskowym, za co została wyróżniona pucharem oraz okolicznościowym proporcem przez Zastępcę Dowódcy WOW ds. Obrony Terytorialnej Kraju gen. bryg. Czesława WYTYCZAKA.

Na podstawie Zarządzenia MON nr 031/MON z dnia 01 grudnia 1964r. Wojskowa Komenda Rejonowa w Jaśle została przekształcona w Powiatowy Sztab Wojskowy dla powiatów jasielskiego i gorlickiego z następującymi zadaniami:

  • nadzór nad realizacją prac mobilizacyjnych;
  • koordynacja całokształtu przedsięwzięć operacyjno-obronnych i organizacyjno-mobilizacyjnych na terenie administrowanych powiatów;
  • inicjowanie i organizowanie szkolenia operacyjno-obronnego oraz szkolenia ludności cywilnej z zakresu broni masowego rażenia;
  • przygotowywanie sił i środków cywilnych do działań obronnych.
Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Warszawskiego Okręgu Wojskowego nr 106/org. z dnia 02 grudnia 1967r. na bazie Powiatowego Sztabu Wojskowego w Jaśle utworzono Powiatowy Sztab Wojskowy w Gorlicach.

W roku 1975 przeprowadzona została reforma terenowych organów władzy i administracji. W tym samym roku dokonano również reorganizacji terenowych organów administracji wojskowej.

Rozkazem MON nr 073/Org. z dnia 25 września 1975r. likwidacji uległy Powiatowe Sztaby Wojskowe w Gorlicach i Krośnie a Powiatowy Sztab Wojskowy w Jaśle został przeformowany na Wojskową Komendę Uzupełnień z terenem administrowania:
  • były powiat jasielski – bez gmin: Brzostek, Jodłowa i Szerzyny;
  • powiat krośnieński - cały;
  • powiat gorlicki – tylko gminy: Biecz i Lipinki.
Wojskowa Komenda Uzupełnień podlegała bezpośrednio Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Krośnie.

Celem uzupełnienia stanu osobowego komendy przybyli żołnierze zawodowi z likwidowanych sztabów - z Gorlic, Krosna i Jarosławia.

Praca Wojskowej Komendy Uzupełnień koncentrowała się w tym czasie wokół dalszego doskonalenia i umacniania gotowości bojowej i mobilizacyjnej, administrowania rezerwami osobowymi i środkami transportowymi, uzupełniania jednostek wojskowych poborowymi, rekrutacją do wojskowej służby zawodowej i do szkół wojskowych oraz szkolenia poborowych dla potrzeb wojska, kierowania rezerwistów na ćwiczenia wojskowe, utrzymania na wysokim poziomie kultury służby i pracy oraz porządku i dyscypliny w WKU.

W dniu 07.06.1979r., na podstawie zlecenia Szefostwa Służby Samochodowo-Czołgowej, otrzymano do dyspozycji WKU samochód służbowy Marki FIAT 125P. Posiadany do tej pory samochód – Syrena 105 został wycofany z eksploatacji.

Z okazji 10 – lecia WSzW Krosno oraz 40-lecia WKU Jasło w dniu 26.07.1985r. w siedzibie WSzW odbyło się spotkanie jubileuszowe w trakcie którego podsumowano dokonania zawodowe i społeczne żołnierzy i pracowników cywilnych tych instytucji. Kadra zawodowa i pracownicy cywilni od początku istnienia instytucji, oprócz zadań zasadniczych aktywnie uczestniczyli w wychowaniu patriotyczno-obronnym młodzieży współpracując w tym zakresie ze szkołami wszystkich typów i organizacjami paramilitarnymi. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele władz administracyjnych miasta.

Zadaniem głównym WKU do pracy i szkolenia w 1986r. to osiąganie wyższych stanów gotowości bojowej i mobilizacyjne zabezpieczenia rozwinięcia jednostek wojskowych w warunkach zakłóceń oraz działanie w systemie wojennego zabezpieczenia strat. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 05 czerwca 1992r. utworzony został Krakowski Okręg Wojskowy, któremu m. in. podporządkowano teren administrowany przez WKU Jasło. Komisja KOW dokonała lustracji obiektu i wysłuchała referatu Komendanta WKU Jasło o stanie komendy w dniu przejęcia – przekazania. Następuje okres zgrywania bojowego nowego okręgu z przejętymi jednostkami.

Od lipca 1991 WKU Jasło poszerza zasięg działania administracyjnego o powiat brzozowski.

W 1994r. następuje częściowe rozformowanie Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Krośnie i usytuowanie jego siedziby w Jaśle. W związku z tym WKU Jasło przejmuje dodatkowe obowiązki prowadzenia za WSzW Krosno spraw kadrowych i obiegu dokumentów, wydzielono także część pomieszczeń w WKU dla potrzeb WSzW Krosno. WKU Jasło przejmuje funkcję węzła łączności i otrzymuje nową centralę telefoniczną.

W oparciu o zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w sprawie utworzenia Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego - Regionalnego Sztab wojskowego w Rzeszowie, Wojskowa Komenda Uzupełnień w Jaśle została podporządkowana bezpośrednio Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego - Regionalnego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie od dnia 30 czerwca 1996r.

Z dniem 01 grudnia 1998r.,w związku z likwidacją Krakowskiego Okręgu Wojskowego, WKU Jasło przechodzi w podporządkowanie Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Gen. WP nr 0120/Org. z dnia 13.11.1998r.

W 1999r. w wyniku zmian podziału terytorialnego kraju dwie gminy dawnego powiatu jasielskiego – Biecz i Lipinki zostały włączone do województwa małopolskiego, w związku z tym dokumentacja z tego obszaru została przekazana do WKU Nowy Sącz.

W 2002r. następują kolejne zamiany dotyczące administrowanego terenu, w ostatnim kwartale tego roku przekazano do WKU Sanok powiat brzozowski, a przyjęto od WKU Rzeszów powiat strzyżowski. Przez krótki okres w zasobach WKU Jasło znajdował się również obszar gminy Szerzyny, który następnie został włączony do województwa małopolskiego.

W latach 2003/2004 następuje kolejna zmiana w strukturze Komendy, zlikwidowano część etatów wojskowych, w ich miejsce utworzono stanowiska pracowników wojska.

W związku z tym kilku żołnierzy zawodowych zostało przeniesionych do innych jednostek celem dalszego pełnienia służby, natomiast dwóch żołnierzy posiadających wysługę emerytalną zdecydowało się na zakończenia służby zawodowej i zatrudnienie w WKU w charakterze pracownika wojska.

W chwili obecnej Wojskowa Komenda Uzupełnień w Jaśle stoi przed nowymi zadaniami wynikającymi z profesjonalizacji Sił Zbrojnych. Najbliższy czas przyniesie sporo zmian, zarówno w charakterze instytucji jak i w realizowanych przez nią obowiązkach.

Autor: Dorota KUŹMA